Beth mae'r AIsteddfod yn ei gyfrannu?
Yn ein hadolygiad o'r deunydd cyhoeddus yn haf 2026, ni ddaethom o hyd i feincnod Cymraeg gan y labordai mawr — OpenAI, Anthropic, Meta, xAI, Moonshot, Zhipu na DeepSeek. Tua 10–15 o ieithoedd a gynhwysir fel arfer yn eu tablau amlieithog, ac nid yw'r Gymraeg yn eu plith. Mae gwaith gwerthuso gwerthfawr eisoes yn cael ei wneud yn UCL a phrifysgolion Bangor a Chaerdydd. Mae'r AIsteddfod yn ceisio ychwanegu at y gwaith hwnnw drwy gynnal sgorfwrdd agored, cyhoeddi rheolau tryloyw, a gofyn yn rheolaidd — beth y gall peiriant ei greu yn Gymraeg?
Newyddion
Y datblygiadau diweddaraf ym maes AI a'r Gymraeg: modelau, ymchwil, polisi a phrosiectau newydd.
Gwerthusiadau
Tri model ar hugain wedi'u gwerthuso — gan gynnwys DeepSeek V4.1 Flash — o'r modelau blaenllaw i fodelau Cymraeg Bangor a Techiaith.
Iaith a chyfieithu
Ansawdd Cymraeg y peiriannau: adroddiad y Coleg Cymraeg, offer cyfieithu a chyngor ar roi cyfarwyddiadau gwell.
Llais
Rhowch gynnig ar destun-i-leferydd ac adnabod lleferydd Cymraeg, a gweld sut byddwn yn mesur ansawdd llais.
Cystadlaethau
Y Gadair, y Goron, y Fedal Ryddiaith a'r Fedal Ddrama — i waith AI yn unig, gyda datganiad tryloywder llawn. Y gystadleuaeth gyntaf: 2027.
Ymchwil Bangor AI
Ymchwil Bangor AI: gwiriwr cynghanedd, arbrofion i wella modelau drwy adborth ar GPUau CUDA, a mireinio Jupiter‑N ar glwstwr o gyfrifiaduron DGX Spark.
Adnoddau
Corpora, setiau profion, modelau a phapurau Cymraeg — wedi'u casglu mewn un lle, gyda dolenni uniongyrchol.
Ymchwil Bangor AI
Gwella AI Cymraeg drwy ymchwil agored
Mae ymchwil Bangor AI yn profi dull awtomatig o wella modelau, gan ddefnyddio canlyniadau pob arbrawf i gynllunio'r nesaf: mae model yn creu Cymraeg, mae setiau prawf a gwiryddion yn asesu'r allbwn, mae'r dystiolaeth yn llywio'r arbrawf neu'r cam hyfforddi nesaf, ac yna mae'r cylch yn ailddechrau. Mae'r dull hwn yn debyg i'r syniad o «archwilio parhaus» yn Discovery Loop — awtomeiddio'r cylch o gynnig, gweithredu, mesur a dysgu er mwyn profi rhagor o syniadau. Rydym yn ymchwilio i weld a yw ansawdd y data, y profion, y gwiryddion a'r adborth yr un mor bwysig â dewis y model, yn enwedig wrth i fodelau pwysau agored wella. Gallai seilwaith agored yng Nghymru helpu ymchwilwyr a chymunedau i redeg, archwilio a gwella AI Cymraeg ar eu telerau eu hunain, a chyfrannu'r hyn a ddysgir at yr ymchwil ehangach.
Cipolwg ar y sgorfwrdd
Yn y brif sampl o CymraegBench v0.1, mae'r un model ar bymtheg uchaf wedi cynhyrchu 31,920 o ymatebion mewn 19 o setiau profion Cymraeg, ac mae pob gwall seilwaith wedi’i ddatrys.
| Safle | Model | Sgôr gyffredinol | Rhesymu Cymraeg | Cymraeg ymarferol |
|---|---|---|---|---|
| 1 | GPT-6 Astra | 90.13 | 89.49 | 90.78 |
| 2 | Claude Opus 5.5 | 87.55 | 89.55 | 85.56 |
| 3 | Claude Opus 5 | 85.16 | 89.77 | 80.56 |
| 4 | Muse Spark 1.2 | 83.01 | 85.68 | 80.33 |
Sgoriodd GPT-6 Astra 90.13, 2.58 pwynt o flaen Claude Opus 5.5 ar 87.55. Mae Opus 5.5 hefyd ar frig Archwiliad Iaith CCC â chymedr o 96.76. Gweld y sgorfwrdd, y dull a'r canlyniadau agored →
Cynghanedd: ffurf ac ystyr
Mae prawf arbenigol Bangor AI (40 o destunau cudd, pum cynnig ar bob un, heb ail gyfle) yn dangos her wahanol:
| Model | Ffurf: llinellau dilys, 7 sillaf | Ystyr: dilys, addas a newydd | Beth mae'n ei ddangos |
|---|---|---|---|
| GPT-5.6 Sol (High/Flex) | 23.0% | 16.0% | Wedi'i ail-sgorio; wedi cynhyrchu 42.5% o'r llinellau y gofynnwyd amdanynt |
| Claude Opus 4.8 (model blaenllaw) | 20.0%† | 13.5%† | Canlyniad blaenorol; angen ail-sgorio |
| Ein model 9B wedi'i fireinio (DPO r3) | 65.0%† | 1.0%† | Canlyniad blaenorol; angen ail-sgorio |
Dychwelodd Sol 85 o'r 200 o linellau y gofynnwyd amdanynt; cafodd y gweddill sero yn y ddwy ganran. Mae ei ganlyniad wedi'i ail-sgorio gyda'r gwiriwr wedi’i gywiro. † Cyfrifwyd rhesi Opus a'r model 9B gyda fersiwn gynharach o'r gwiriwr, felly ni ddylid trin y gwahaniaethau bach rhyngddynt fel sail i osod y modelau mewn trefn derfynol nes ail-sgorio'r allbynnau crai.
Pedair enghraifft o allbwn Sol
«Distaw'r lli, dyst yw'r lleuad» — croes · «Marchnad y dre: lle i'r llu» — sain · «Ar draeth, heb don, mae'n llonydd» — llusg · «Trwm yw llaw y distawrwydd» — llusg.
Mae'r pedair yn llinellau saith sillaf sydd wedi pasio'r gwiriwr wedi’i gywiro. Cafodd y llinell gyntaf sgôr perthnasedd 1; cafodd y tair arall 2. Yn y prawf High/Flex llawn, pasiodd 46 o'r 200 o linellau'r prawf ffurf (23.0%), ac roedd 32 hefyd yn lân ac yn addas i'r thema (16.0%). Gweld y themâu a'r cyd-destun →
Diweddaraf o'r newyddion
O Kolibri i Gymru: faint fyddai model AI sofran i'r Gymraeg yn ei gostio?
Byddai model Cymraeg o faint Kolibri yn costio tua £2.5m–£3.5m mewn cyfrifiadura; byddai rhaglen sofran ymarferol, gyda data, pobl, profion a defnyddio'r model, yn nes at £10m.
O egwyddor i brawf: adeiladu'r Gymraeg i mewn i AI
Mae pecyn UNESCO a phrawf newydd o allu gramadegol modelau yn dangos pam mae angen adeiladu'r Gymraeg i mewn o'r dechrau a phrofi pob pwynt gwirio.
Pedwar model newydd, un wers: mae'r manylion yn bwysicach na'r safle
Mae Opus 5.5 yn ail ar CymraegBench, ond mae pedwar gwerthusiad newydd yn dangos pam mae'r proffil y tu ôl i'r sgôr yn bwysicach na'r safle.
O gyfarfod i dystiolaeth: map cliriach i AI Cymraeg
Ni chafwyd model Cymraeg newydd, ond mae defnydd ymarferol yn y Senedd a gwaith ar ieithoedd llai eu hadnoddau yn dangos sut i symud o ddata at brawf y gellir ymddiried ynddo.
BuzzASR: model llais Cymraeg newydd i'w brofi
Mae model adnabod lleferydd Cymraeg arbenigol ar gael i'w lawrlwytho, gyda gostyngiad mawr mewn gwallau ar ddwy set brawf—ond mae'r prawf ar iaith fyw eto i ddod.
Yr AIsteddfod gyntaf yn 2027
Bydd cystadlaethau agoriadol yr AIsteddfod yn cau ar 1 Ebrill 2027, a chyhoeddir y canlyniadau yn ystod wythnos Eisteddfod Glantwymyn (31 Gorffennaf – 7 Awst 2027). Testun y Gadair yw «Adfywio». Os na fydd gwaith teilwng, ni ddyfernir y wobr — bydd hynny'n ganlyniad yr un mor werthfawr i'r cofnod. Darllen y manylion →